Behalve de lengte 22,5 KM, kenmerkt de Grachtenrace zich door het sportieve gevecht dat zich op de grachten afspeelt. Omdat de sloepen één voor één starten, waarbij de langzame sloepen als eerste vertrekken en de snelle sloepen volgen, komt het hele veld tijdens de wedstrijd steeds dichter op elkaar te roeien. Omdat het zwaartepunt van de race op de Amsterdamse grachten is, komen de sloepen veel smalle bruggen en rondvaartboten tegen. Dit vergt veel vaardigheid van de roeiers en stuurlieden en leidt vaak tot spectaculaire beelden.